برای بسیاری از مادران، روزها و هفته‌های اول پس از تولد نوزاد، علاوه بر شادی و خستگی، می‌تواند با طیف پیچیده‌ای از احساسات از جمله غم، اضطراب، بی‌حوصلگی و حتی خشم شدید و غیرمنتظره همراه باشد. با افزایش آگاهی درباره مسائل سلامت روان در دوران مادری، بحث درباره «خشم مادری» نیز بیشتر شنیده می‌شود. اگرچه همه‌گیری کووید-۱۹ بر شدت و توجه به این موضوع افزود، اما خشم پس از زایمان پدیده جدیدی نیست. تجربه احساس خشم غیرقابل‌کنترل و طغیان‌های خشم می‌تواند نشانه یک اختلال خلقی جدی در دوره پس از زایمان باشد که نیاز به درک، رسیدگی و درمان مناسب دارد.

اگر در روزها یا هفته‌های اول پس از تولد نوزاد، احساس ناگهانی غم، خستگی مفرط، گریه‌های بی‌دلیل یا تحریک‌پذیری دارید، ممکن است در حال تجربه «بی‌بی بلوز» (Baby Blues) یا همان غم پس از زایمان باشید. این حالت یک پاسخ عاطفی شایع و معمولاً کوتاه‌مدت به تغییرات بزرگ جسمی و زندگی پس از زایمان است. درک این پدیده، طبیعی دانستن آن و دانستن راه‌های مقابله می‌تواند عبور از این دوره را بسیار آسان‌تر کند.

بچه‌دار شدن تغییری بزرگ در زندگی است که به همراه شادی، چالش‌های عاطفی خود را نیز دارد. احساس مقداری نگرانی یا عصبی بودن در هفته‌های اول پس از زایمان، به ویژه هنگام سازگاری با نقش جدید والدگری، طبیعی است. اما اگر احساس نگرانی و ترس به حدی شدید است که زندگی روزمره شما را تحت تأثیر قرار می‌دهد، خواب و خوراک را دشوار می‌کند و آرامش را از شما می‌گیرد، ممکن است از یک اختلال خلقی به نام اضطراب پس از زایمان رنج ببرید.

دوره پس از زایمان، علاوه بر شادی، می‌تواند با چالش‌های سلامت روانی پیچیده‌ای همراه باشد. یکی از این شرایط که کمتر از افسردگی یا اضطراب عمومی پس از زایمان شناخته شده است، اختلال وسواس فکری-عملی پس از زایمان است. این اختلال یک نوع اضطراب است که با الگویی از افکار ناخواسته و ترس‌های مزاحم و رفتارهای تکراری برای خنثی کردن این افکار مشخص می‌شود. درک این بیماری گامی کلیدی برای کاهش شرم ناشی از آن و جست‌وجوی درمان مؤثر است.

دوره پس از زایمان می‌تواند زمینه‌ساز طیف وسیعی از تجربیات سلامت روان باشد. در کنار افسردگی و اضطراب عمومی، برخی از مادران ممکن است با نوع خاص و ترسناکی از اضطراب به نام اختلال هراس (پانیک) مواجه شوند. این اختلال با حملات ناگهانی و شدید ترس و ناراحتی جسمی همراه است که می‌تواند تجربه‌ای بسیار هولناک باشد، به ویژه در دورانی که فرد مسئولیت مراقبت از یک نوزاد را نیز بر عهده دارد.

این سؤال که آیا افسردگی پس از زایمان ماهیتی متمایز از افسردگی اساسی ("معمولی") دارد، موضوع بحث در میان متخصصان است. در حالی که هسته اصلی علائم بسیار مشترک است، اکثر کارشناسان موافقند که افسردگی پس از زایمان ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارد که آن را به یک تجربه بالینی خاص و نیازمند توجه ویژه تبدیل می‌کند.

این یک باور رایج اما نادرست است که اختلالات خلقی پس از زایمان تنها می‌توانند مادران را تحت تأثیر قرار دهند. پاسخ یک "بله" قاطع است: پدران، همسران و سایر شرکای زندگی نیز می‌توانند دچار افسردگی در دوره پس از تولد نوزاد شوند. اگرچه این موضوع کمتر شناخته شده است، اما یک واقعیت علمی است که توجه به آن برای سلامت روانی کل خانواده ضروری می‌باشد. افسردگی پس از زایمان در پدران: حقایقی که باید بدانید تحقیقات نشان می‌دهد که حدود ۸ تا ۱۰ درصد از پدران جدید علائم افسردگی را در سال اول پس از تولد نوزاد تجربه می‌کنند. این میزان در مقایسه با نرخ کلی افسردگی در مردان عمومی، افزایش قابل توجهی را نشان می‌دهد. اوج بروز علائم معمولاً بین سه تا شش ماه پس از تولد رخ می‌دهد.

در میان طیف اختلالات خلقی پس از زایمان، روان‌پریشی پس از زایمان جدی‌ترین و حادترین حالت است. این یک بحران سلامت روانی است که در آن فرد ارتباطش با واقعیت را از دست می‌دهد و نیازمند اقدام فوری و اورژانسی است. آگاهی از علائم آن می‌تواند جان مادر و نوزاد را نجات دهد.